{"id":3209,"date":"2024-10-04T18:05:17","date_gmt":"2024-10-04T16:05:17","guid":{"rendered":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/?p=3209"},"modified":"2025-01-15T13:21:16","modified_gmt":"2025-01-15T12:21:16","slug":"retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/","title":{"rendered":"Retusz a etyka: gdzie jest granica?"},"content":{"rendered":"\n
W erze cyfrowej, gdzie ka\u017cdy z nas ma dost\u0119p do zaawansowanych narz\u0119dzi edycyjnych, retusz sta\u0142 si\u0119 powszechn\u0105 praktyk\u0105 zar\u00f3wno w profesjonalnej fotografii, jak i w codziennych zdj\u0119ciach publikowanych w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Mo\u017cliwo\u015bci, jakie oferuje technologia, pozwalaj\u0105 na kreowanie obraz\u00f3w, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 zbyt doskona\u0142e, by mog\u0142y by\u0107 prawdziwe. Ale gdzie powinna by\u0107 granica mi\u0119dzy poprawianiem rzeczywisto\u015bci a jej ca\u0142kowitym przekszta\u0142caniem? W\u0142a\u015bnie tutaj pojawia si\u0119 pytanie o etyk\u0119 w retuszu zdj\u0119\u0107.<\/h5>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kampania IQOS dla Philip Morris, fotograf: Greg Noire<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Znaczenie etyki w retuszu<\/h3>\n\n\n\n

Etyka w retuszu to temat, kt\u00f3ry zyskuje na znaczeniu, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie wp\u0142ywu, jaki zdj\u0119cia maj\u0105 na nasze postrzeganie rzeczywisto\u015bci. Retusz, cho\u0107 mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 artystycznym celom, niesie ze sob\u0105 ryzyko przekazywania nierealistycznych standard\u00f3w pi\u0119kna i kszta\u0142towania niezdrowych wzorc\u00f3w. Przesadne wyg\u0142adzanie sk\u00f3ry, zmienianie kszta\u0142tu cia\u0142a czy manipulacja proporcjami twarzy mog\u0105 prowadzi\u0107 do zniekszta\u0142conego obrazu rzeczywisto\u015bci, co ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na samoocen\u0119, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d m\u0142odych os\u00f3b. Dlatego etyka w retuszu jest kluczowa \u2013 to w\u0142a\u015bnie ona wyznacza granice mi\u0119dzy popraw\u0105 zdj\u0119cia a jego deformacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przyk\u0142ady dobrej i z\u0142ej praktyki<\/h3>\n\n\n\n

W \u015bwiecie retuszu istnieje cienka linia mi\u0119dzy tym, co uznawane jest za etyczne, a tym, co przekracza granice. Przyk\u0142adem dobrej praktyki mo\u017ce by\u0107 delikatne poprawienie o\u015bwietlenia, usuni\u0119cie drobnych niedoskona\u0142o\u015bci sk\u00f3ry czy korekta kolor\u00f3w \u2013 dzia\u0142ania, kt\u00f3re maj\u0105 na celu jedynie podkre\u015blenie naturalnego pi\u0119kna modela czy modelki. Z kolei przyk\u0142ady z\u0142ej praktyki to np. radykalna zmiana kszta\u0142tu cia\u0142a, nadmierne wyszczuplanie sylwetki czy modyfikacje rys\u00f3w twarzy, kt\u00f3re prowadz\u0105 do nierealistycznych i cz\u0119sto nieosi\u0105galnych standard\u00f3w pi\u0119kna. Te dzia\u0142ania mog\u0105 zafa\u0142szowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 i wywo\u0142a\u0107 negatywne skutki, takie jak obni\u017cenie samooceny czy presja dostosowania si\u0119 do nierealnych wzorc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kampania Adidas Parley<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Granice retuszu w r\u00f3\u017cnych bran\u017cach<\/h3>\n\n\n\n

W zale\u017cno\u015bci od bran\u017cy, w kt\u00f3rej dzia\u0142a fotograf czy retuszer, granice retuszu mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cnie postrzegane. W fotografii mody czy beauty, gdzie estetyka cz\u0119sto stawiana jest na pierwszym miejscu, retusz jest nieod\u0142\u0105cznym elementem procesu tw\u00f3rczego. Jednak nawet tutaj pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o to, gdzie powinna by\u0107 granica \u2013 czy zdj\u0119cie promuj\u0105ce ubrania powinno przedstawia\u0107 modelk\u0119, kt\u00f3ra nie istnieje w rzeczywisto\u015bci? Z kolei w fotografii dokumentalnej, gdzie autentyczno\u015b\u0107 jest kluczowa, retusz mo\u017ce by\u0107 postrzegany jako manipulacja faktami i wprowadzanie odbiorc\u00f3w w b\u0142\u0105d. Dlatego wa\u017cne jest, aby zrozumie\u0107 kontekst, w jakim dzia\u0142a retuszer, i wyznaczy\u0107 jasne granice mi\u0119dzy ulepszaniem a manipulacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Etyka a oczekiwania klient\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

Praca z klientami to cz\u0119sto sztuka kompromisu, szczeg\u00f3lnie gdy ich oczekiwania odbiegaj\u0105 od standard\u00f3w etycznych retuszu. Krzysztof Gadomski<\/strong>, za\u0142o\u017cyciel House of Retouching, wspomina sytuacje, w kt\u00f3rych musieli odm\u00f3wi\u0107 klientowi z powodu zbyt wysokich oczekiwa\u0144:<\/p>\n\n\n\n

„Powod\u00f3w odm\u00f3wienia wsp\u00f3\u0142pracy mo\u017ce by\u0107 wiele, a oczekiwania dotycz\u0105ce retuszu to jeden z nich. Na szcz\u0119\u015bcie w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w staramy si\u0119 sygnalizowa\u0107, kiedy naszym zdaniem granica \u201esmaku\u201d czy \u201eestetyki\u201d jest przekraczana, i zazwyczaj klienci to rozumiej\u0105. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce cz\u0119sto wynagrodzenie jest wyp\u0142acane po wykonaniu pracy. Je\u015bli klient naciska na nas, by spe\u0142ni\u0107 jego wizj\u0119, mo\u017ce doj\u015b\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej musimy wykona\u0107 prac\u0119 zgodnie z jego zaleceniami, aby otrzyma\u0107 zap\u0142at\u0119. W takich przypadkach, cho\u0107 ko\u0144czymy projekt zgodnie z jego oczekiwaniami, zaznaczamy, \u017ce nie chcemy by\u0107 oznaczani podczas promowania tej sesji. Takie projekty nie trafiaj\u0105 te\u017c do naszego portfolio \u2013 chowamy je g\u0142\u0119boko w szafie. Dzi\u0119ki temu nasze prace, kt\u00f3re widzicie, utrzymuj\u0105 sp\u00f3jny poziom jako\u015bci, bo kto\u015b musi trzyma\u0107 ten standard.\u201c<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kidada & Rashida Jones dla Vanity Fair, fotograf: Jason Bell <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Krzysztof r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bla, \u017ce etyczne decyzje s\u0105 czasem podejmowane na wczesnym etapie, gdy klient nie jest w stanie jasno okre\u015bli\u0107 swoich oczekiwa\u0144:<\/p>\n\n\n\n

\u201eS\u0105 to sytuacje, gdy klient nie do ko\u0144ca wie, czego chce, lub nie potrafi jasno i czytelnie przekaza\u0107 swoich oczekiwa\u0144. W takich sytuacjach \u0142atwo jest \u017ale oszacowa\u0107 projekt i w ko\u0144cu do niego do\u0142o\u017cy\u0107. Z do\u015bwiadczenia ju\u017c potrafimy wyczu\u0107 takie sytuacje i grzecznie podzi\u0119kowa\u0107. To r\u00f3wnie\u017c nie zdarza si\u0119 cz\u0119sto, ale jednak si\u0119 zdarza.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201eNiezdecydowanie na pocz\u0105tku nie jest niczym z\u0142ym \u2013 wielokrotnie uczestniczyli\u015bmy w planowaniu i kreatywnym poszukiwaniu celu. Problem pojawia si\u0119, gdy klient nie potrafi podj\u0105\u0107 decyzji lub zmienia j\u0105 w po\u0142owie projektu. Wtedy przewidywany czas na postprodukcj\u0119 „bierze w \u0142eb”, a koszty rosn\u0105. W takich przypadkach renegocjacja stawek bywa trudna, a czasem wr\u0119cz karko\u0142omna.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy retuszem komercyjnym a artystycznym<\/h3>\n\n\n\n

Marcin<\/strong>, wsp\u00f3\u0142prowadz\u0105cy warsztaty w House of Retouching, podzieli\u0142 si\u0119 swoimi przemy\u015bleniami na temat r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy retuszem komercyjnym a artystycznym pod k\u0105tem etyki. Wed\u0142ug niego, nie ma wyra\u017anej r\u00f3\u017cnicy, ale podej\u015bcie do obu typ\u00f3w fotografii jest nieco inne.<\/p>\n\n\n\n

\u201eAby to wyja\u015bni\u0107 najpierw trzeba odpowiedzie\u0107 na pytanie, co mamy na my\u015bli, m\u00f3wi\u0105c o fotografii komercyjnej i artystycznej. Je\u015bli pod poj\u0119ciem fotografii komercyjnej kryje si\u0119 reklama, to robimy to, co klient sobie za\u017cyczy. Nie ma tutaj chyba \u017cadnych granic. Wielokrotnie dodawali\u015bmy, usuwali\u015bmy, przesuwali\u015bmy elementy kadru, zmieniali\u015bmy ca\u0142kowicie o\u015bwietlenie lub kolory. Tworzyli\u015bmy, tak naprawd\u0119, zupe\u0142nie nowe byty. Fotografia reklamowa wymaga takiej kreacji i nie ma w tym nic z\u0142ego, dop\u00f3ki nie szkodzi to ostatecznemu odbiorcy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
fotograf: Niall O’Brien<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Marcin zwraca r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119, \u017ce fotografia komercyjna to nie tylko produkt, ale tak\u017ce cz\u0142owiek. \u201eTutaj mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 dylematy etyczne,\u201d<\/em> kontynuuje. \u201eWyg\u0142adzanie zmarszczek, usuwanie tatua\u017cy, tuszowanie wszelkich niedoskona\u0142o\u015bci, wyszczuplanie \u2013 to wszystko jest dozwolone, ale trzeba zada\u0107 sobie pytanie, czy naprawd\u0119 wolno to robi\u0107, czy jest taka potrzeba, i czy b\u0119dzie to mia\u0142o wp\u0142yw na ostateczny kszta\u0142t zdj\u0119cia?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dylematy te staj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie istotne, gdy w gr\u0119 wchodzi osoba, kt\u00f3ra jest prezentowana z imienia i nazwiska. \u201eG\u0142\u0119bokim retuszem mo\u017cemy sprawi\u0107, \u017ce osoba ta stanie si\u0119 nierozpoznawalna, karykaturalna, a takie zdj\u0119cie mo\u017ce j\u0105 o\u015bmieszy\u0107. Co niestety cz\u0119sto zdarza si\u0119 w przypadku \u017ale wyretuszowanych fotografii r\u00f3\u017cnych gwiazd czy celebryt\u00f3w.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
America Ferrera for Empire Magazine, fotograf: Jason Bell<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Przechodz\u0105c do tematu fotografii artystycznej, Marcin podkre\u015bla, \u017ce tutaj zazwyczaj post\u0119puje si\u0119 zgodnie z wizj\u0105 fotografa. \u201eFotografia artystyczna mo\u017ce obejmowa\u0107 wiele r\u00f3\u017cnych nurt\u00f3w i praktyk, co determinuje jako\u015b\u0107 i ilo\u015b\u0107 manipulacji\u201d<\/em> – wyja\u015bnia. \u201eInaczej b\u0119dziemy pracowa\u0107 nad fotografi\u0105, kt\u00f3ra jest skomplikowanym monta\u017cem wielu r\u00f3\u017cnych element\u00f3w, a inaczej nad artystycznym portretem, kt\u00f3ry \u2013 je\u015bli tylko jest poprawnie zrobiony, przez \u015bwiadomego artyst\u0119 fotografa \u2013 wymaga jedynie mu\u015bni\u0119cia p\u0119dzlem retuszera.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Marcin zwraca tak\u017ce uwag\u0119 na dylematy etyczne zwi\u0105zane z w\u0142asno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 w kontek\u015bcie retuszu. \u201eCz\u0119sto sukces danej fotografii to nie do ko\u0144ca zas\u0142uga fotografa, ale retuszera albo ca\u0142ego zespo\u0142u zajmuj\u0105cego si\u0119 postprodukcj\u0105. Wielokrotnie otrzymywali\u015bmy bardzo s\u0142aby materia\u0142 zdj\u0119ciowy, tworzyli\u015bmy z niego dzie\u0142o sztuki, a podpisywa\u0142 si\u0119 pod nim fotograf. To jest wed\u0142ug mnie du\u017cy problem. Fotograf prezentuje takie fotografie, klient jest zachwycony, ale to np. w 80% zas\u0142uga retuszera.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
London Philharmonic Orchestra<\/a>, fotograf: Jason Bell<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c, \u017ce retuszerzy rzadko otrzymuj\u0105 uznanie za swoj\u0105 prac\u0119. \u201eKiedy patrzymy na opisy sesji zdj\u0119ciowych, to zazwyczaj s\u0105 one opatrzone informacj\u0105 o fotografie, fryzjerze, makija\u017cy\u015bcie, czasem modelce. Ale nigdy nie ma informacji o postprodukcji i retuszu. Fotografowie wstydz\u0105 si\u0119 tego, \u017ce ich fotografie s\u0105 retuszowane, i \u017ce ostateczny szlif \u2013 kt\u00f3ry czasem decyduje o sukcesie danego zdj\u0119cia \u2013 nie jest ich zas\u0142ug\u0105.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zasady etyczne w House of Retouching<\/h3>\n\n\n\n

Praca w zespole retuszer\u00f3w wymaga jasnych zasad etycznych, kt\u00f3re pomagaj\u0105 w utrzymaniu wysokiej jako\u015bci pracy i dobrej atmosfery w studiu. Jak m\u00f3wi Krzysztof Gadomski<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

„Najwa\u017cniejsze zasady to szacunek, otwarto\u015b\u0107 i zaufanie. Nie da si\u0119 pracowa\u0107 w zespole, gdy brakuje szacunku, poniewa\u017c to prowadzi do wielu problem\u00f3w i frustracji. Zawsze namawiam zesp\u00f3\u0142 do wzajemnego wspierania si\u0119, dzielenia si\u0119 nowinkami, wypracowywania lepszych procedur w studiu. Teraz ju\u017c w zasadzie nie musz\u0119 tego robi\u0107 \u2013 sami dobrze wiedz\u0105, jak wa\u017cna jest praca w zespole. To ich motywuje, nap\u0119dza i jednoczy.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kampania IQOS dla Philip Morris, fotograf: Greg Noire<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Krzysztof dodaje, \u017ce du\u017ce projekty realizowane pod presj\u0105 czasu mog\u0105 by\u0107 bardzo trudne:<\/p>\n\n\n\n

„Bardzo nie lubi\u0119 du\u017cych projekt\u00f3w realizowanych pod presj\u0105 czasu. D\u0142ugo walczyli\u015bmy, aby tego unika\u0107, i staramy si\u0119 tego trzyma\u0107. Presja klienta na mnie przek\u0142ada si\u0119 na presj\u0119 w zespole, co prowadzi do pracy 'na akord’, gdzie licz\u0105 si\u0119 'zimne liczby’, czyli ile zdj\u0119\u0107 dziennie musimy zrobi\u0107, \u017ceby utrzyma\u0107 harmonogram. Wystarczy, \u017ce jeden trybik si\u0119 zatnie, a efektem jest lawina, kt\u00f3ra odbija si\u0119 na innych cz\u0142onkach zespo\u0142u, ich rodzinach itd.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zwraca tak\u017ce uwag\u0119, jak wa\u017cne jest utrzymanie etyki w relacjach z klientami, aby zachowa\u0107 zdrow\u0105 atmosfer\u0119 w zespole:<\/p>\n\n\n\n

„Uwa\u017cam, \u017ce utrzymanie etyki wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy studiem a klientem ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na zachowanie zasad etycznych w zespole. Kilkakrotnie zdarzy\u0142o mi si\u0119 przerwa\u0107 du\u017cy projekt w\u0142a\u015bnie z powod\u00f3w etycznych, aby chroni\u0107 zesp\u00f3\u0142. Takie sytuacje mog\u0105 przynie\u015b\u0107 wi\u0119cej szkody ni\u017c po\u017cytku. Klient w takich przypadkach zwykle nas obwinia, a szanse na powr\u00f3t do wsp\u00f3\u0142pracy malej\u0105. W zespole pozostaje niesmak, a czasem nawet wewn\u0119trzne animozje. Na szcz\u0119\u015bcie znacznie cz\u0119\u015bciej mamy mi\u0142e zako\u0144czenia projekt\u00f3w \u2013 z gratulacjami, podzi\u0119kowaniami, a nawet zabawnymi anegdotami. Zadowolony zesp\u00f3\u0142, zadowolony klient \u2013 takich projekt\u00f3w i klient\u00f3w \u017cycz\u0119 Wam i sobie!\u201c<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
White & Case<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Retusz zdj\u0119\u0107 to nieod\u0142\u0105czny element wsp\u00f3\u0142czesnej fotografii, ale jego granice s\u0105 cz\u0119sto przesuwane nie przez retuszer\u00f3w, a przez oczekiwania klient\u00f3w. Wielu profesjonalist\u00f3w stara si\u0119 zachowa\u0107 autentyczno\u015b\u0107 i naturalno\u015b\u0107 obrazu, ale napotykaj\u0105 na presj\u0119, by dostosowa\u0107 zdj\u0119cia do nierealistycznych standard\u00f3w. Dlatego tak wa\u017cne jest, aby jasno komunikowa\u0107 swoje zasady etyczne i edukowa\u0107 klient\u00f3w na temat wp\u0142ywu nadmiernego retuszu. Retuszerzy nie s\u0105 tymi, kt\u00f3rzy manipuluj\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, ale cz\u0119sto s\u0105 postawieni przed trudnymi wyborami. Kluczowe jest, by wsp\u00f3lnie z klientami znale\u017a\u0107 balans mi\u0119dzy estetyk\u0105 a prawd\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Etyka w retuszu to nie tylko kwestia technicznych umiej\u0119tno\u015bci, ale przede wszystkim odpowiedzialno\u015bci za to, jak nasze prace wp\u0142ywaj\u0105 na postrzeganie rzeczywisto\u015bci przez innych. Do\u015bwiadczenia i refleksje zespo\u0142u House of Retouching pokazuj\u0105, jak wa\u017cne jest wyznaczenie jasnych granic, nie tylko w kontek\u015bcie retuszu, ale r\u00f3wnie\u017c w relacjach z klientami i w pracy zespo\u0142owej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W erze cyfrowej, gdzie ka\u017cdy z nas ma dost\u0119p do zaawansowanych narz\u0119dzi edycyjnych, retusz sta\u0142 si\u0119 powszechn\u0105 praktyk\u0105 zar\u00f3wno w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3239,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"narrow-width-container","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-3209","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-baza-wiedzy"],"yoast_head":"\nRetusz a etyka: gdzie jest granica? - Warsztaty House of Retouching<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Retusz a etyka: gdzie jest granica? - Warsztaty House of Retouching\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W erze cyfrowej, gdzie ka\u017cdy z nas ma dost\u0119p do zaawansowanych narz\u0119dzi edycyjnych, retusz sta\u0142 si\u0119 powszechn\u0105 praktyk\u0105 zar\u00f3wno w […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Warsztaty House of Retouching\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-10-04T16:05:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-15T12:21:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover-732x1024.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"732\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"hofrwarsztaty_admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"hofrwarsztaty_admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"hofrwarsztaty_admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e30afd17a923997f64c3d4e07b92621d\"},\"headline\":\"Retusz a etyka: gdzie jest granica?\",\"datePublished\":\"2024-10-04T16:05:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-15T12:21:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/\"},\"wordCount\":1846,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png\",\"articleSection\":[\"Baza wiedzy\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/\",\"name\":\"Retusz a etyka: gdzie jest granica? - Warsztaty House of Retouching\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png\",\"datePublished\":\"2024-10-04T16:05:17+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-15T12:21:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/10\\\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png\",\"width\":1280,\"height\":1791},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Retusz a etyka: gdzie jest granica?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/\",\"name\":\"Warsztaty House of Retouching\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#organization\",\"name\":\"Warsztaty House of Retouching\",\"url\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/hofr-logo-primary.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/10\\\/hofr-logo-primary.svg\",\"width\":300,\"height\":20,\"caption\":\"Warsztaty House of Retouching\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e30afd17a923997f64c3d4e07b92621d\",\"name\":\"hofrwarsztaty_admin\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/houseofretouching.com\\\/warsztaty\\\/author\\\/hofrwarsztaty_admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Retusz a etyka: gdzie jest granica? - Warsztaty House of Retouching","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Retusz a etyka: gdzie jest granica? - Warsztaty House of Retouching","og_description":"W erze cyfrowej, gdzie ka\u017cdy z nas ma dost\u0119p do zaawansowanych narz\u0119dzi edycyjnych, retusz sta\u0142 si\u0119 powszechn\u0105 praktyk\u0105 zar\u00f3wno w […]","og_url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/","og_site_name":"Warsztaty House of Retouching","article_published_time":"2024-10-04T16:05:17+00:00","article_modified_time":"2025-01-15T12:21:16+00:00","og_image":[{"width":732,"height":1024,"url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover-732x1024.png","type":"image\/png"}],"author":"hofrwarsztaty_admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"hofrwarsztaty_admin","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/"},"author":{"name":"hofrwarsztaty_admin","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#\/schema\/person\/e30afd17a923997f64c3d4e07b92621d"},"headline":"Retusz a etyka: gdzie jest granica?","datePublished":"2024-10-04T16:05:17+00:00","dateModified":"2025-01-15T12:21:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/"},"wordCount":1846,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png","articleSection":["Baza wiedzy"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/","url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/","name":"Retusz a etyka: gdzie jest granica? - Warsztaty House of Retouching","isPartOf":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png","datePublished":"2024-10-04T16:05:17+00:00","dateModified":"2025-01-15T12:21:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#primaryimage","url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png","contentUrl":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/hofr_blog_retusz-a-etyka_cover.png","width":1280,"height":1791},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/retusz-a-etyka-gdzie-jest-granica\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Retusz a etyka: gdzie jest granica?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#website","url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/","name":"Warsztaty House of Retouching","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#organization","name":"Warsztaty House of Retouching","url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/hofr-logo-primary.svg","contentUrl":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/hofr-logo-primary.svg","width":300,"height":20,"caption":"Warsztaty House of Retouching"},"image":{"@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/#\/schema\/person\/e30afd17a923997f64c3d4e07b92621d","name":"hofrwarsztaty_admin","sameAs":["https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty"],"url":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/author\/hofrwarsztaty_admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3209"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3241,"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3209\/revisions\/3241"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/houseofretouching.com\/warsztaty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}